Toeristen en recreanten gaan steeds meer op zoek naar betekenisvolle ervaringen en vinden materiële goederen en diensten minder belangrijk. Het inspelen op deze trend wordt ook wel de ‘Economy of Experiences’ genoemd, een term die de economen Pine en Gilmore in 1999 herintroduceerden.

Maar is het wel echt zo? Willen ‘de’ mensen dit? Na een bezoek afgelopen weekend aan de Bataviawerf in Lelystad twijfel ik daar een beetje aan……

Het begint al wanneer we de bus uitstappen. De bushalte ligt centraal tegenover de Bataviawerf, dus voor ons is het niet moeilijk om onze bestemming te vinden. Nog voordat mijn zoon en ik een stap kunnen verzetten, worden we aangeklampt door een groep Aziatische toeristen, die vertwijfeld vragen waar de ingang van de Outlet is.

De ingang van de Outlet, een koopjesdorp voor merkkleding, zit inderdaad nogal verstopt. Ergens in de nagebouwde stadsmuur, compleet met kanonnen. Toch weten de meeste mensen de Outlet goed te vinden. In elk geval stukken beter dan de naastgelegen werf, met het nagebouwde VOC-schip de Batavia dat het koopjesdorp haar naam gaf. Bataviastadfotoliaklein

De mensen uit de bus gaan, op ons na, allemaal direct door naar de Outlet. Als we even later aankomen op de werf, heerst daar een serene rust. De cijfers bevestigen mijn gevoel. De werf trekt jaarlijks rond de 80.000 bezoekers, de Factory Outlet ruim 2 miljoen. Dus 4 bezoekers voor de werf tegen 100 voor de Outlet.

Als je naar de financiële cijfers kijkt, lijkt het contrast nog groter, al is het natuurlijk de vraag in hoeverre je appels met peren kan vergelijken. De bezoekers van de werf geven gemiddeld 12,50 euro uit, terwijl de shoppers per persoon 60 euro uitgeven.

In afwachting van ons zeiltochtje lopen we even het winkelwalhalla in. Het is er al behoorlijk druk, maar op een prettige manier. Alles is er ruim, opgeruimd en ziet er schoon uit. Er is veel groen aanwezig. En het is een leuk gezicht, al die mooie ‘oude’ huisjes, geïnspireerd op oude huizen in Marken en op de West-Indische Koloniën.

Op het balkon van La Place kijken we uit over het oude VOC-schip en het Markermeer. Ik kan me goed voorstellen dat toeristen en dagjesmensen zich hier graag laten onderdompelen in de illusie dat ze in een oud Hollands vestingstadje flaneren, waarbij ze ook nog merkkleding met 30 tot 70 procent korting op de kop kunnen tikken.

Winkelen is hier een stuk prettiger dan in een overvolle, smoezelige en rommelige stad. Maar er speelt volgens mij meer mee. In een blog las ik laatst dat mensen graag iets voor een zo laag mogelijke prijs willen kopen, maar dat het niet goedkoop (en dus waardeloos) mag voelen.

Volgens mij past de outlet dit succesvol toe. De mooie opzet en de nabije aanwezigheid van het nagebouwde VOC-schip en de werf geeft de outlet allure. Een grijze loods op een saai industrieterrein zou de kooplust een stuk minder aanwakkeren.

Na een half uur houden wij de outlet weer voor gezien en gaan eerst aan boord van een zeilschip voor een ‘zeilbelevenis’, die vooral vrolijk en gezellig is door het leuke personeel. Vervolgens krijgen we een spannende rondleiding door een enthousiaste gids op het Bataviaschip.

We zitten aan de vergadertafel in de officiersruimte, turen met de groep naar een oude kaart. En even zitten even later, kromgebogen in de donkere en benauwde laadruimte onderin het schip. We beleven hier een glimp van de ontberingen van vroeger.

Als we aan het eind van de dag onze voeten weer op het vaste land zetten, lijkt het alsof we dagen zijn weggeweest. Ook de funshoppers hebben een goede dag gehad, zo te zien. Behangen met plastic tasjes komen ze terug. Toch blijft er bij mij iets knagen.

Zonder werf en zonder Batavia-boot had het nagebouwde Hollands nepstadje geen betekenis gehad, het had geen verhaal verteld. Er had dan net zo goed een Romeinse of een smurfenstad, of wat dan ook kunnen staan. Zonder de werf was de stad er ook niet geweest, of in elk geval een stuk minder succesvol.

Tegelijkertijd lijken het twee verschillende werelden. Zou het niet logisch zijn om deze werelden meer met elkaar te verbinden? En een deel van de shoppers ook de échte geschiedenis laten beleven? Het moet toch mogelijk zijn van die miljoenen shoppers een paar duizend mensen naar de werf te krijgen? Batavialelystadklein

Misschien zou je voor deze doelgroep ook een ander, wat meer laagdrempelig, aanbod moeten ontwikkelen. Een bijna twee uur durende rondleiding vonden mijn zoon en ik waanzinnig interessant, maar misschien gaat dat voor deze doelgroep wat te ver.

Bijvoorbeeld een handzaam en toegankelijk boekje, folder of App waarmee je je eigen rondleiding kan maken?  Al dan niet gecombineerd met korting op de toegang? Of dat je met je ‘membership’ van Batavia-stad niet alleen kunt sparen voor nóg meer merkkleding, maar ook voor een bezoek of evenement op de werf.

Dat de beleveniseconomie een blijvende trend is, staat voor mij als een paal boven water. Het is alleen niet eenvoudig om die markt aan te boren. Er zijn creatieve oplossingen en samenwerkingsverbanden voor nodig om hiervoor diensten en producten aan te bieden die aansluiten bij de doelgroep.

Foto Bataviastad: Fotolia/Markus Gössing