Onlangs kwam ik het begrip communicatiedeuren tegen. In eerste instantie klonk het me een beetje stoffig in de oren, maar al verder lezend werd enthousiast. Deze deuren zijn een handig hulpmiddel om je communicatie eenvoudig op te checken.

Er zijn vier deuren, manieren waardoor de boodschap bij de mensen kan komen.

  • ·      Feiten
  • ·      Emoties
  • ·      Doelen
  • ·      Acties

Ieder mens heeft een favoriete deur die hij het liefst open zet. Via deze ‘deur’ wil hij zijn boodschappen het liefst ontvangen, en ook versturen. : hoe hij of zij boodschappen graag wil ontvangen, maar ook versturen. En dat is tegelijkertijd meteen ook de valkuil. Want als je alleen je favoriete deur gebruikt, zal je mensen die net even anders denken niet bereiken.

Je bereikt meer als je alle vier deze deuren wijd open zet, zo is de gedachte.

Feiten

Feiten spreken voor zich: de aarde warmt zoveel graden per jaar op, autorijden draagt voor zoveel procent bij aan het broeikaseffect. Of: welke kenmerken onderscheidt een eik van een beuk?

Vaak vormen de feiten in de NME-educatie de belangrijkste ‘deur’. De gedachte is vaak: als mensen meer kennis krijgen, dan volgt het respect vanzelf. Een voorbeeld van een feitenstukje uit een artikel uit artikel over weidevogels in Landschap Noord-Holland( maart 2018): “De kluut is een vogel van wadden en kwelders maar de laatste jaren zit hij ook in het binnenland.’’

Mensen die al van vogels houden en van kluten in het bijzonder zullen dit misschien interessant vinden, maar voor mensen die er wat verder vanaf staan zal ze dit een worst wezen. Een band komt niet tot stand door feiten.

Emoties

Volgens www.communicatieonline.nl is de kracht van emotie is moeilijk te overschatten. Mensen zijn namelijk behoorlijk irrationeel: we laten ons vaker leiden door emoties, gewoonten en anderen in onze omgeving dan door een puur rationele afweging.

Emoties zijn dus heel belangrijk als je gedrag van mensen wil veranderen (zie o.a. rapport over Communicatie Activatie Strategie Instrument).

Tegelijkertijd heeft het totaal geen zin om feiten in te brengen in een emotionele discussie. Uit onderzoek blijkt dat beide partijen dezelfde informatie dan gaan gebruiken om hun eigen standpunt te staven (zie blog communicatieonline,)

Illustratief hiervoor is de recente discussie over de hongerende dieren in de Oostvaardersplassen. In zo’n emotionele discussie hebben argumenten totaal geen zin meer. Nog meer argumenten maken de discussie alleen maar feller.

We zijn veel ontvankelijker voor negatieve dan voor positieve signalen. Het brein is volgens neurowetenschappers een soort radar die naar slecht nieuws zoekt (en altijd wel iets vindt, zie blog communicatieonline).

Veel natuur- en milieuorganisaties gebruiken deze negatieve emoties in hun communicatie. Bijvoorbeeld Natuurmonumenten: ‘Buiten speelt zich een groot drama af. In amper dertig jaar zijn we driekwart van onze insecten kwijtgeraakt. De natuur verarmt in hoog tempo. Maar het is nog niet te laat. Natuurmonumenten gaat er samen met natuurliefhebbers voor zorgen dat de insecten weer de ruimte krijgen.’

Emoties zijn ook complex, bij complexe vraagstukken is het moeilijk om helemaal voor of tegen zijn. Het gaat om allerlei dilemma’s en gemengde gevoelens (zie ook ‘De aantrekkelijke onduidelijkheid van duurzaamheid).

Emoties ontwikkelen zich en veranderen. Als een sluimerend gevoel opeens vlam vat, zoals bij de Oostvaardersplassen, veroorzaakt dit een collectief kantelpunt.

Dit alles betekent dat je emoties zeker moet toepassen in je communicatie, maar op een verantwoorde manier waarbij je de discussie niet polariseert of mensen bang maakt met overtrokken rampverhalen (die achteraf gelukkig vaak niet uitkomen).

Doelen

Onder ‘doelen’ wordt verstaan dat je in je communicatie aan probeert te sluiten bij wat mensen willen bereiken, wat voor doelen mensen hebben. Dat hoeven niet persé dezelfde doelen te zijn als welke de organisatie nastreeft. Bijvoorbeeld: de meeste mensen zullen niet echt warm lopen voor het idee om hun tuin klimaatbestendiger te maken, maar willen wel graag een mooie en leuke tuin, waar altijd wat te beleven is en waar je lekker kan zitten.

Acties

Wat moeten mensen doen (handelingsperspectief). Dit moet concreet en haalbaar zijn. Mensen doen liever vele kleine stapjes, dan één grote stap ineens. Bijvoorbeeld: je kan beter aangeven: neem voor ritjes in de stad de fiets, dan : doe je auto weg. Of een voorbeeld uit een brief van Landschap Noord-Holland: ‘U hoeft niet schatrijk te zijn om zo’n droom waar te maken. U kunt met welk bedrag dan ook meedoen in ons Fonds Aankoop Natuugebieden’ (voorbedrukt acceptgiro bijgevoegd).

Feitendeur wagenwijd open

Wat ik in heel veel educatie over natuur en duurzaamheid nog zie, is dat de feitendeur wijd open staan, maar de andere deuren slechts op een kier. De boodschappers gaan er van uit, dat als mensen weten ‘hoe het zit’ ze in actie zullen komen. Bijvoorbeeld op de website weekzondervlees.nl: Wanneer je als volwassene één week geen vlees eet, bespaar je: 7 maanden douchewater, 114 kilometer auto rijden, 1 blije kip en 7 maanden werk voor een boom.

Ik vraag me af of deze feiten stimuleren om deze week, of af en toe geen vlees te eten. Misschien is het wel de bedoeling dat je je hierdoor schuldig gaat voelen…. dan zou het wel kunnen werken.

Nog een ander voorbeeld van Spaarnelanden (de afvalverwerker in mijn regio): ‘Afval scheiden wordt makkelijker. De gemeente Haarlem zet de komende jaren in op betere afvalscheiding. Eind mei 2017 ontvingen de meeste laagbouwwoningen in het Vondelkwartier, Garenkokerskwartier/Hasselaersbuurt en Meerwijk een duocontainer. Hiermee kunnen Haarlemmers hun papier/karton en plastic, blik en drinkpakken aan huis gescheiden weggooien.”

Gaap….. Ik word er in elk geval niet blij van. Tot wie richt Spaarnelanden zich? Ik voel me in elk geval niet aagesproken, ondanks de leuze ‘Wij Haarlemmers scheiden ons afval’ .

Meer informatie