In educatie en voorlichting gaan we er vaak van uit dat als mensen maar willen en genoeg kennis en mogelijkheden hebben, dat ze zich dan ook duurzaam gedragen.

Niets is minder waar, zo zette Mirjam van Heusden van bureau SHIFT ons op een dag over Klimaatadaptatie in februari weer met beide benen op de grond. We worden voor 95% procent gestuurd door onbewust gedrag. Dit gedrag gaat snel, automatisch, wordt gestuurd door emoties en is foutgevoelig.

Ons rationele denken bepaalt maar 5% van ons handelen. Dit rationele denken is traag, bewust en kost veel energie.

Als je wil dat mensen zich duurzamer gaan gedragen, is het slim om te sturen op onbewust gedrag, was het betoog van de specialist in gedragsbeïnvloeding. Van Heusden haalde daarbij kort de zes beïnvloedingstechnieken van Cialdini aan.

Geef mensen de tijd

Van Heusden noemt enkele concrete voorbeelden hoe je dit in de duurzaamheidseducatie kan toepassen. Je wilt bijvoorbeeld dat mensen hun tuinen vergroenen om zo meer regenwater te bufferen en zo wateroverlast te beperken.

Als je mensen vraagt of ze het nu willen doen, zullen ze vaak ‘nee’ zeggen. Ze vinden het vervelend dat hun keuze-vrijheid wordt ingeperkt en zien beren op de weg: andere dingen die ze ook nog te doen hebben.

Maar vraag je ze of ze volgend jaar willen meedoen, dan zullen ze bijna allemaal ‘ja’ zeggen. En omdat mensen graag consistent willen zijn, zullen de meesten na een jaar ook daadwerkelijk meedoen, ook al hebben ze het net zo druk als het jaar ervoor.

Mensen zijn kuddedieren

Tot slot stipte ze nog een aantal andere manieren van gedragsbeïnvloeding aan:

  • Mensen doen graag wat andere mensen doen. Laat zien hoeveel mensen hen al zijn voorgegaan.
  • Laat mensen kleine concrete stapjes zetten.
  • Geef mensen een klein duwtje in de goede richting (ook wel nudging genoemd, zie filmpje),
  • Communiceer positief gedrag (en niet wat je niet wil).
  • Gebruik foto’s waarmee je doelgroep zich kan identificeren (doe dus van te voren goed onderzoek om je doelgroep in beeld te krijgen).